Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

Σκοπός της εκστρατείας

Πολλοί πιστεύουν ότι όταν αρρωσταίνουν, π.χ. με μια απλή ίωση πρέπει να πάρουν οπωσδήποτε φάρμακο για να θεραπευθούν ή να μην επιδεινωθεί η κατάστασή τους. Αυτό έχει οδηγήσει σε μεγάλη κατανάλωση αντιβιοτικών και γενικότερα φαρμάκων που θα έπρεπε να παίρνουμε μόνο με συνταγή γιατρού.

Προτεραιότητα του ΕΟΦ, αρμόδιου οργανισμού για την προστασία της δημόσιας υγείας σε σχέση με την κυκλοφορία των φαρμάκων, είναι να ενημερώσει το κοινό, με τρόπο απλό, ώστε να αφυπνίσει και να πείσει τους πολίτες για αλλαγή της συμπεριφοράς τους:

Δεν παίρνουμε ένα φάρμακο γιατί μας το προτείνει ένας φίλος ή συγγενής, αλλά απευθυνόμαστε στον ειδικό, στον γιατρό ή στον φαρμακοποιό μας.

Η κατανάλωση αντιβιοτικών το 2010 στη χώρα μας ήταν η υψηλότερη σε σύγκριση με όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ, σχεδόν διπλάσια από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το αποτέλεσμα είναι

  • κίνδυνοι για την υγεία του ελληνικού πληθυσμού. Το φαινόμενο της πολυφαρμακίας προκαλεί και σημαντική αύξηση στην ανθεκτικότητα πολλών μικροβίων, τα οποία καταπολεμούνται δύσκολα,
  • η αλματώδης αύξηση της ιδιωτικής και κυρίως της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης φθάνοντας έως την απειλούμενη κατάρρευση της κοινωνικής ασφάλισης.

Φάρμακα με συνταγή

Τα φάρμακα που για να τα προμηθευτούμε χρειάζεται οπωσδήποτε συνταγή γιατρού, περιέχουν τα κατάλληλα συστατικά (δραστική ουσία) για την αντιμετώπιση/θεραπεία της κάθε πάθησης.

Είναι σημαντικό να απευθυνόμαστε στον γιατρό για να μας εξετάσει και να μας «γράψει» τη συνταγή για το κατάλληλο φάρμακο για την πάθησή μας. Ο γιατρός θα μας δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για τον τρόπο που θα παίρνουμε το φάρμακο (π.χ. πριν από το φαγητό ή κατά τη διάρκεια ενός γεύματος, πρωί ή βράδυ κλπ.), για πόσο διάστημα πρέπει να το λάβουμε ώστε να εκμεταλλευτεί τις ιδιότητες του φαρμάκου στο μέγιστο βαθμό και να έχουμε το μεγαλύτερο όφελος (αποτελεσματικότητα). Για παράδειγμα, ένα φάρμακο που βοηθάει το πεπτικό σύστημα, πρέπει να το πάρουμε πριν από το φαγητό, ενώ ένα αντιβιοτικό συχνά –αλλά όχι πάντοτε- το παίρνουμε με γεμάτο στομάχι.

Ο γιατρός θα λάβει επίσης υπόψη του εάν χρησιμοποιούμε άλλα φάρμακα και το κατά πόσο ή πώς επηρεάζει το ένα το άλλο (τις αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων).
Επίσης, μερικές φορές κάποια τρόφιμα μπορεί να επηρεάζουν την απορρόφηση ή την αποτελεσματικότητα ενός φαρμάκου (π.χ. όταν παίρνουμε σίδηρο μαζί με χυμό πορτοκαλιού, διευκολύνουμε την απορρόφησή του) .Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να λαμβάνουμε οδηγίες για τον τρόπο και την ώρα λήψης ενός φαρμάκου από τον ειδικό, γιατρό ή φαρμακοποιό. Μεγάλη σημασία πρέπει να δίνουμε επίσης στην αλληλεπίδραση μεταξύ φαρμάκων και αλκοόλ, γιατί σε πολλές περιπτώσεις η ταυτόχρονη λήψη τους μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Τα φάρμακα, ενώ μας ανακουφίζουν ή θεραπεύουν ορισμένες ασθένειες, μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Αυτές είναι διαφόρων ειδών: αλλεργικές αντιδράσεις, αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ φαρμάκων ή μεταξύ φαρμάκων και τροφίμων κ.ά. Ενημερώστε αμέσως τον γιατρό σας για να σας δώσει τις κατάλληλες οδηγίες.

Συχνά, όταν αισθανόμαστε να αρρωσταίνουμε μιλάμε σε ένα κοντινό μας πρόσωπο, συγγενή ή φίλο που μπορεί να μας προτείνει ένα φάρμακο που έλαβε σε παρόμοια περίπτωση. Αυτό είναι λάθος: παίρνουμε φάρμακα μόνο μετά τη σύσταση ειδικού, του γιατρού ή του φαρμακοποιού μας (αν πρόκειται για ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.).
Για παράδειγμα, για μικροενοχλήσεις όπως, για πονοκέφαλο, κρυολόγημα ή μυϊκός πόνο, δεν συνηθίζουμε να πηγαίνουμε στον γιατρό. Για αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν τα «Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα» (ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.), τα οποία μπορούμε να πάρουμε απευθείας από το φαρμακείο (παυσίπονα, σιρόπι για τον βήχα, αλοιφή για μυϊκούς πόνους κλπ.) χωρίς συνταγή γιατρού, με τη βοήθεια του φαρμακοποιού.

Ωστόσο, είναι επικίνδυνο να πάρουμε ένα αντιβιοτικό που μας προτείνει ένας φίλος ή συγγενής ή να αντιμετωπίζουμε μόνοι μας ένα πρόβλημα υγείας που επανέρχεται κάνοντας μόνοι μας τη διάγνωση.

Τα αντιβιοτικά

Γιατί χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά

Τα αντιβιοτικά είναι φαρμακευτικές ουσίες που πρέπει να χρησιμοποιούνται για να καταπολεμήσουν μικροβιακές λοιμώξεις. Μέχρι την ανακάλυψή τους, πολλές μικροβιακές λοιμώξεις ήταν θανατηφόρες. Τα αντιβιοτικά έχουν δράση στα μικρόβια και όχι στους ιούς. Γι’ αυτόν το λόγο οι ήπιες λοιμώξεις που συνήθως προκαλούνται από ιούς δεν χρειάζονται χορήγηση αντιβιοτικών (π.χ. κρυολόγημα). Τα αντιβιοτικά πρέπει πάντοτε να χορηγούνται με την καθοδήγηση του γιατρού, ο οποίος θα κάνει τη διάγνωση κυρίως από την κλινική εικόνα (εξέταση, συμπτώματα, ιστορικό του ασθενή) και, αν κριθεί απαραίτητο, από κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις.

Τα αντιβιοτικά πρέπει να χορηγούνται μόνο με ιατρική συνταγή

Τι πρέπει να προσέχουμε όταν παίρνουμε αντιβιοτικά

Να θυμάστε πάντα ότι αντιβίωση μπορεί να χορηγήσει μόνο ο γιατρός και κανείς άλλος (ούτε συγγενείς, ούτε φίλοι, ούτε συνάδελφοι). Ο γιατρός θα επιλέξει το συγκεκριμένο αντιβιοτικό πουείναι ενδεδειγμένο για την περίπτωσή σας, θα καθορίσει τον τρόπο που πρέπει να το παίρνετε, τη δοσολογία και θα υποδείξει το χρονικό διάστημα που θα διαρκέσει η θεραπεία.

Μην παραλείπετε καμία από τις δόσεις του αντιβιοτικού και τηρείτε αυστηρά, τόσο τις ώρες που πρέπει να μεσολαβούν για τη λήψη του, όσο και το χρονοδιάγραμμα της θεραπείας, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρούν. Είναι απαραίτητο η συγκέντρωση του αντιβιοτικού μέσα στον οργανισμό να είναι σταθερή και μέσα στα θεραπευτικά όρια, για να μην υποτροπιάσει η λοίμωξη (να μην «ξανακυλήσετε»). Όπως και όταν λαμβάνετε οποιοδήποτε φάρμακο έτσι και με τα αντιβιοτικά, διαβάστε με προσοχή τις οδηγίες χρήσεως που περιλαμβάνονται στη συσκευασία και συμβουλευθείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για οτιδήποτε δεν είναι κατανοητό.

Η αλόγιστη χρήση των αντιβιοτικών μπορεί να είναι επικίνδυνη

Η άσκοπη χρήση των αντιβιοτικών οδηγεί σε αντοχή των μικροβίων, δηλαδή σε απώλεια της δραστικότητας των αντιβιοτικών. Η αντοχή στα αντιβιοτικά (ή αντιμικροβιακά) παρουσιάζεται όταν μικροοργανισμοί, όπως βακτήρια, ιοί, μύκητες και παράσιτα, μεταβάλλονται κατά τέτοιον τρόπο που καθιστούν τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των λοιμώξεων που αυτοί προκαλούν, αναποτελεσματικά. Εάν τα αντιβιοτικά χάσουν τη δραστικότητά τους, πολλές από τις λοιμώξεις που σήμερα θεραπεύονται χάρη στα αντιβιοτικά, θα μπορούσαν να γίνουν θανατηφόρες.

Επίσης, η μεγάλη κατανάλωση αντιβιοτικών από τα παιδιά και τους ενήλικες έχει σαν αποτέλεσμα την επικράτηση μικροβίων με αντοχή στα αντιβιοτικά (δηλαδή, μπορεί να χρειαστεί όλο και πιο «ισχυρή» αντιβίωση για να αντιμετωπιστούν ήστη χειρότερη περίπτωση, να μην αντιμετωπίζονται). Αυτά τα μικρόβια αντικαθιστούν τα μικρόβια που υπάρχουν στη φυσιολογική μας χλωρίδα, δηλαδή στο στόμα, τον εντερικό σωλήνα, τον κόλπο, την ουρήθρα, το δέρμα.

Μικροβιακή αντοχή

ekstrateia

Η δημιουργία μικροβίων που έχουν αντοχή στα αντιβιοτικά δεν επηρεάζει μόνο τους ασθενείς που τα παίρνουν αλλά και το περιβάλλον τους. Δηλαδή, όταν παίρνουμε μόνοι μας ένα αντιβιοτικό δεν μπορούμε να ξέρουμε για πόσο χρόνο ή τη δόση που πρέπει να λάβουμε για τη δική μας περίπτωση. Έτσι, αν το λάβουμε για μικρότερο διάστημα από αυτό που απαιτείται ή σε μικρότερη δόση, δεν σκοτώνονται όλα τα μικρόβια στον οργανισμό μας. Αυτά που σκοτώνονται είναι τα πιο ευαίσθητα, ενώ τα πιο ανθεκτικά μικρόβια παραμένουν. Αυτά τα μικρόβια μπορούμε να τα διασπείρουμε στο περιβάλλον μας και με αυτόν τον τρόπο δημιουργούμε τη «μικροβιακή αντοχή». Το αποτέλεσμα είναι ότι τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιήσαμε δεν είναι πια αποτελεσματικά και χρειαζόμαστε ακόμα πιο ισχυρά. Έτσι δημιουργείται σταδιακά ένας φαύλος κύκλος, με αποτέλεσμα από ένα σημείο και μετά δεν έχουμε αποτελεσματικά αντιβιοτικά.

Η μετάδοση μικροβίων με αντοχή γίνεται με την καθημερινή επαφή, με τα σταγονίδια, ακόμα και από τα αντικείμενα που άγγιξε ο ασθενής! Με αυτό τον τρόπο, ακόμα και άτομα που δεν έχουν πάρει αντιβιοτικά μπορεί να αποκτήσουν μικρόβια με αντοχή. Ο κίνδυνος είναι ακόμα μεγαλύτερος σε ηλικιωμένα άτομα ή σε άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα.

Δυστυχώς η Ελλάδα έχει την αρνητική πρωτιά, να έχει τη μεγαλύτερη μικροβιακή αντοχή παγκοσμίως.

Δείτε εδώ το έντυπο του ΕΟΦ «Για την ορθή χρήση των αντιβιοτικών»

Φάρμακα χωρίς συνταγή (ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.)

Μερικά φάρμακα που αφορούν διάφορες καθημερινές μικροενοχλήσεις ή τη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας της ζωής δεν χρειάζονται ιατρική συνταγή (Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα ή ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.). Τα σκευάσματα αυτά είναι κατά βάση φάρμακα ασφαλή γιατί έχουν χρησιμοποιηθεί από εκατομμύρια ασθενείς για πολλά χρόνια. Τα φάρμακα αυτά συνήθως χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του βήχα, του κρυολογήματος, της ρινικής συμφόρησης, αλλεργικών καταστάσεων, μυϊκών πόνων, της διάρροιας/δυσκοιλιότητας αλλά και βιταμίνες ή συμπληρώματα διατροφής, κ.λπ.

Ο φαρμακοποιός σας μπορεί να σας βοηθήσει να επιλέξετε το κατάλληλο φάρμακο για τα συμπτώματα που εμφανίζετε. Επίσης, είναι εξαιρετικά σημαντικό να αναφέρετε στον φαρμακοποιό σας εάν παίρνετε άλλα φάρμακα για να σας συμβουλεύσει για τις πιθανές αλληλεπιδράσεις. Π.χ., αν λαμβάνετε φάρμακο για την πίεση δεν θα πρέπει να παίρνετε αντιφλεγμονώδη αλλά ένα απλό παυσίπονο όπως η παρακεταμόλη.
Προσοχή, ακόμα και τα φάρμακα που δεν χρειάζονται συνταγή πρέπει να λαμβάνονται με τον σωστό τρόπο (που θα συστήσει ο φαρμακοποιός) γιατί και αυτά τα φάρμακα μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Χρήσιμο είναι να διαβάζετε το φύλλο οδηγιών κάθε φαρμάκου που χρησιμοποιείτε, όσο «αθώο» κι αν σας φαίνεται το φάρμακο αυτό.

Ο παιδίατρος είναι ο ειδικός που πρέπει πάντοτε να συμβουλευόμαστε για την υγεία των παιδιών. Ο παιδίατρος είναι εκείνος που θα μας καθοδηγήσει για να δώσουμε οποιοδήποτε φάρμακο στα παιδιά.
Τα παιδιά συχνά παθαίνουν ιώσεις και μπορεί να ανεβάσουν υψηλό πυρετό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάρουν αντιβίωση. Αυτό θα το αποφασίσει ο παιδίατρος αφού εξετάσει το παιδί και πιθανόν κάνοντας κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις.
Τα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στα φάρμακα και λόγω της μικρότερης μάζας του σώματός τους, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη δοσολογία των φαρμάκων.
Σε ένα παιδί πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί για την εμφάνιση αλλεργιών και να ενημερώνουμε αμέσως τον παιδίατρο.

Τα φάρμακα, ενώ μας ανακουφίζουν ή θεραπεύουν ορισμένες παθήσεις, μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες ή παρενέργειες. Αυτές είναι διαφόρων ειδών: αλλεργικές αντιδράσεις, αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ φαρμάκων ή μεταξύ φαρμάκων και τροφίμων κ.ά. Ενημερώστε αμέσως τον γιατρό σας για να σας δώσει τις κατάλληλες οδηγίες.

Ένα φάρμακο που χορηγείται χωρίς ιατρική συνταγή επιτρέπεται να διαφημίζεται στο ευρύ κοινό. Ωστόσο, δεν παύει να είναι φάρμακο και διαφέρει από τα καταναλωτικά προϊόντα επειδή:

  1. Δεν είναι κατάλληλο για όλους
  2. Έχει αντενδείξεις, ανεπιθύμητες ενέργειες
  3. Μπορεί να επηρεάσει τη δράση άλλων φαρμάκων που τυχόν παίρνετε ή να επηρεαστεί από αυτά.

Πριν αγοράσετε ένα φάρμακο που δεν σας έδωσε ο γιατρός αλλά το είδατε σε διαφήμιση ή το πρότεινε κάποιος:

  • Ενημερωθείτε για τις αντενδείξεις οι οποίες γράφονται και στη διαφήμισή του. Ίσως δεν είναι κατάλληλο για σας.
  • Συμβουλευθείτε τον φαρμακοποιό σας και ενημερώστε τον για τυχόν άλλα φάρμακα που παίρνετε.

Αφού αγοράσετε το φάρμακο:

  • Πριν το χρησιμοποιήσετε, διαβάστε προσεκτικά το εσώκλειστο φυλλάδιο με τις οδηγίες. Αν υπάρχει κάτι που δεν κατανοείτε, απευθυνθείτε στον φαρμακοποιό σας.

Προσοχή! Δεν υπάρχουν αθώα και εντελώς αβλαβή φάρμακα.

Όσο μεγαλώνουμε, η απορρόφηση των φαρμάκων, όπως και των τροφών επηρεάζεται. Επίσης, οι ηλικιωμένοι συχνά παίρνουν διαφόρων ειδών σκευάσματα για τις διαφορετικές παθήσεις που παρουσιάζονται με την ηλικία. Έτσι μεγαλώνει ο κίνδυνος αλληλεπιδράσεων μεταξύ των φαρμάκων που παίρνουν. Πρόσθετη προσοχή απαιτείται και στις σοβαρές παθήσεις της τρίτης ηλικίας: π.χ. καρδιαγγειακά, μυοσκελετικά προβλήματα, ανεπάρκεια λειτουργίας βασικών οργάνων (νεφρών, ήπατος ή άλλη). Στις καταστάσεις αυτές η προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής είναι απαραίτητη και πολλές φορές κρίσιμη για τη ζωή του ασθενή.
Οι οδηγίες του γιατρού, πρέπει να ακολουθούνται με προσοχή, τόσο από τον ηλικιωμένο ασθενή, όσο και από τα πρόσωπα που τον φροντίζουν.

Οπτικοακουστικό υλικό

Κεντρικό τηλεοπτικό σποτ εκστρατείας

Κεντρικό ραδιοφωνικό σποτ εκστρατείας

 Πατήστε εδώ για να ακούσετε το ραδιοφωνικό σποτ της εκστρατείας

Θεματικά σποτ

Όχι φάρμακα από το ίντερνετ

Αντιβιοτικά μόνο με συνταγή γιατρού

Όχι στα φάρμακα από μη ειδικούς

Μάθετε για τα γενόσημα φάρμακα

Η συνταγή γιατρού είναι απαραίτητη!

Διαφημιστικές καταχωρίσεις της εκστρατείας – Γενικές

Πρώτη διαφημιστική καταχώρηση εκστρατείας

Δεύτερη διαφημιστική καταχώρηση εκστρατείας